คำนำ

       หนังสือกรรมบถนี้ เป็นหนังสือแบบเรียนวิชาวินัย ตามหลักสูตรธรรมศึกษาชั้นเอก แต่เดิม ชั้นนี้ไม่มีวิชาวินัย ผู้ศึกษาคงเรียนแต่สามวิชาหลักคือเรียงความแก้กระทู้ธรรม, ธรรมะและพุทธประวัติ

       ต่อมาเมื่อพ.ศ. ๒๕๔๔ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการระดับเลขานุการเจ้าคณะภาค เลขานุการเจ้าคณะจังหวัดและเลขานุการสำนักเรียนในส่วนกลาง เรื่องการสอบธรรมสนามหลวงขึ้น ณ วัดพระยายัง เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ที่ประชุมได้ปรารภว่าหลักสูตรธรรมศึกษามีเนื้อหาสาระมากเกินความจำเป็นสำหรับฆราวาสผู้เรียนชั้นนี้ ซึ่งโดยมากเป็นนักเรียนที่กำลังศึกษาในระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๑-๖ บางส่วนอยู่ระดับประถมศึกษา ทำให้เวลาในการศึกษาไม่เพียงพอจึงไม่สามารถศึกษาให้จบตามหลักสูตรได้

       ดังนั้น ที่ประชุมจึงมีมติเห็นควรให้มีการปรับปรุงเนื้อหาหลักสูตรให้เหมาะแก่วัย ผู้เรียน โดยธรรมศึกษาทั้งชั้นตรี โท เอก ได้ปรับลดหัวข้อธรรมะ (วิชาธรรม) และพุทธศาสนสุภาษิต (วิชากระทู้ธรรม) ลงบางส่วน เฉพาะธรรมศึกษาชั้นโทได้เพิ่มวิชาวินัย (อุโบสถศีล) เพื่อให้ผู้ศึกษาได้เข้าถึงหลักการของศีลขั้นสูงสำหรับคฤหัสถ์ อันจะสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ ส่วนธรรมศึกษาชั้นเอกก็ได้เพิ่มวิชาวินัย (อาคาริยวินัย) เพื่อให้ผู้ศึกษาเข้าใจถึงหลักกุศลกรรมบถสำหรับผู้ครองเรือน อันจะนำไปประพฤติปฏิบัติในชีวิตประจำวันต่อไปได้เช่นกัน

       สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงได้มอบให้พระศรีรัตนโมลี (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ ป.ธ.๙) กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิฝ่ายวิชาการ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง รองเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม วัดพระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม เรียบเรียงร่างหนังสือเล่มนี้ขึ้นในชั้นแรก จากนั้น ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิฝ่ายวิชาการ ประจำสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ร่วมกับนักวิชาการจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และกรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม เพื่อให้เนื้อหาสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

       หลังจากนั้น สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงได้มีลิขิตที่ กธ.๔๙/๒๕๔๖ ลงวันที่ ๑๙ มิถุนายน ๒๕๔๖ ถึงผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เพื่อนำเสนอ มหาเถรสมาคมพิจารณา มหาเถรสมาคมได้พิจารณา ในการประชุมครั้งที่ ๑๗/๒๕๔๖ วันจันทร์ที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๖ เวลา ๑๔.๐๐ น. ณ ตำหนักเพ็ชรวัดบวรนิเวศวิหาร และ ลงมติเห็นชอบตามที่สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงเสนอ

       หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะอำนวยประโยชน์แก่ผู้ศึกษา หากมีท้วงติงข้อบกพร่องประการ หนึ่งประการใด สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงยินดีรับไว้พิจารณาปรับปรุงในโอกาสต่อไป.


พระพรหมมุนี
(พระพรหมมุนี)
แม่กองธรรมสนามหลวง



วัดบวรนิเวศวิหาร
วันที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๖